29/9/14

Νίκος Γραμματικός - Μήδεια

Είναι όμορφο να υπάρχει μια πορεία, ένα τελετουργικό, μια Ιερά Οδός που πρέπει να διασχίσεις για να φτάσεις το μυστήριο. Στη δικιά μου περίπτωση όλα πήγαν λάθος. Η πορεία προς τη Μήδεια του Νίκου Γραμματικού περνούσε μέσα από ένα νοσηρό γκαλά, αφού αν ήθελες να παρακολουθήσεις την ταινία έπρεπε πρώτα να υποφέρεις δυο επιτροπές από ειδικούς του κινηματογράφου να βραβεύουν νέους δημιουργούς με παρουσιαστή έναν Ορέστη Ανδρεαδάκη. Νέα παιδιά, τα περισσότερα όντως ταλαντούχα αν και με μια ισχυρή φιλία στην πλάτη, κάνοντας πως δε γνώριζαν την αντίφαση μεταξύ του να δημιουργείς και του να κάνεις καριέρα, ανέβαιναν να παραλάβουν το βραβείο τους και ευχαριστούσαν κόσμο και χορηγούς ακατάπαυστα, έκαναν χιούμορ απευθυνόμενα στην υφήλιο, χειρονομούσαν τάχα μου αμήχανα στο κοινό από κάτω που έβριθε από τις τοπικές μας διασημότητες. Κάποιοι βραβευμένοι απουσίαζαν και έσπευδαν οι διοργανωτές να μας ενημερώσουν πως βρίσκονται εκτός Ελλάδας ή πως γεννάει ο σκύλος τους, ώστε να μην κλονιστεί ο θεσμός των νυχτών πρεμιέρας.

Με αρκετή ώρα καθυστέρηση και μέσα σε αυτό το ματαιόδοξο κλίμα πήρε το λόγο ο Νίκος Γραμματικός, που από σεβασμό υποκρίθηκε ότι ποτέ δεν έγραψε πως «οι καλύτεροι δεν πιστεύουν πια σε τίποτα και οι χειρότεροι είναι διψασμένοι για νίκες» και άρχισε επιτέλους η προβολή της πολυαναμενόμενης, σε μένα τουλάχιστον, ταινίας.

Ένας εμμονικός άθλος, ένα αντικινηματογραφικό κατόρθωμα, μια ταινία παραξενιά. Ο θεατής μπαίνει μέσα στο μυαλό του σκηνοθέτη και βλέπει όχι την ταινία του αλλά την προσπάθεια του να τη γυρίσει. Ουσιαστικά για 93 λεπτά παρακολουθούμε το making-of μιας ταινίας που δεν γυρίστηκε ποτέ. Δεν θα μπορούσε να γυριστεί. Ο σκηνοθέτης παλεύει με σαυροειδείς δαίμονες, απελπίζεται, είναι αδύνατον να κατανοήσει την ιστορία της Μήδειας. Όμως το πάθος του αποδεικνύεται ισχυρότερο από τη λογική του και επιμένει. Στην προσπάθειά του να απεγκλωβιστεί ζητά τη βοήθεια φίλων του, ηθοποιών, ερευνητών, ενώ για διαφορετικούς λόγους βγαίνει στο δρόμο σαν τον Παζολίνι στο love meetings και ως μια πράξη σωτήριας απόγνωσης αρχίζει και ρωτάει τον κόσμο. «Δεν υπάρχει οργή πιο φοβερή και αθεράπευτη από αυτή που γεννιέται σε ανθρώπους που είχαν αγαπηθεί». Έτσι αρχίζει σιγά-σιγά να τοποθετεί την τραγωδία χρονικά στο παρόν, χωρικά στο νησί της Σαλαμίνας. Σε μια κρίση απελπισίας ο σκηνοθέτης λέει από μέσα του «εμπρός καρδιά μου οπλίσου» και μας το ομολογεί: δε θέλω να γυρίσω ταινία, ψάχνω να ξορκίσω το χωρισμό μου. Το σενάριο θολώνει. Επιχειρούνται γυρίσματα σε ένα νταμάρι με φόντο ένα νεκροταφείο πλοίων του ΟΛΠ. Αλλά και αλλού, σε διάφορα μέρη, με διαφορετικούς ηθοποιούς κάθε φορά. «Χρήμα, εξουσία, δόξα: μπουρλότο, φουρνέλο όλα». Τώρα η Μήδεια αλληγορεί τον Ήλιο, λαμβάνει διαστάσεις φυσιοκρατικές. Η εκδίκηση της μας αφορά. Κι ύστερα κατεβαίνουμε σε ένα ανήλιαγο αμπάρι. Ο Ιάσωνας που πρόδωσε τη Μήδεια, ένας μεγαλοοφειλέτης του δημοσίου με πέντε εξοχικά, περιμένει στο θρόνο του να ανακηρυχθεί βασιλιάς. «Κακό γάμο να έχει ο προδότης». Η Μήδεια συλλαμβάνει το σχέδιο. Θέλει να τον εξοντώσει φωτίζοντάς τον. Κι εκεί που η ιστορία μπαίνει σε μια σειρά, ο πανεπιστημιακός Χουρμουζιάδης βάζει τα κλάματα στο σπήλαιο του Ευριπίδη. Εκεί που πας να συγκινηθείς, ο Μουρίκης αρχίζει να μιλάει στη γλώσσα των Σαμουράι και όλο το σινεμά δονείται από τα γέλια. Κι ύστερα πάλι πίσω στο σπαραγμό.

Συναισθηματικοί καταιγισμοί σε πολλαπλά χρονικά επίπεδα θολώνουν την ακεραιότητα της αφήγησης. Εφτά χρόνια σκηνοθετικής προσπάθειας για ένα αποτέλεσμα στο οποίο δεν δίνονται καθαρές απαντήσεις. «Να βρούμε το στόχο», φωνάζει ο Χατζησάββας στη συνεδρία. Αν άρχιζες απ’ την αρχή θα το ξανάκανες; «Όλο;». Ένας πολύτιμος καπνός, ένα πνευματικό νεφέλωμα, σπάει τη γραμμικότητα του χρόνου, δεν επιτρέπει να φανεί κομματιασμένη αλλά καθαρή η εικόνα από πίσω. Συλλαμβάνεται λοιπόν μια ιστορική ολότητα που συνδέεται από αυτό ακριβώς το θάμπος, από την αδυναμία του σκηνοθέτη να κατανοήσει μονομερώς το μύθο του Ευριπίδη. Ευτυχώς, δυστυχώς δεν είναι εύκολο να δώσεις απάντηση. Σίγουρα πάντως «αν μπεις μέσα θα τα βρεις σφαγμένα». Τα νοήματα. Το χρόνο. Τη λογική ερμηνεία των πραγμάτων.




όλο;

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

πόρτα πόρτα