20/6/14

32 ευρώ

Στις μέρες μας η τέχνη δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνει. Μπορείς να χειροκροτήσεις στο θέατρο όσο ένθερμα θες τις δούλες του αχρείου Ζενέ, καθώς τις βλέπεις να δολοφονούν την κυρία τους, κανένα πρόβλημα, αλλά προς θεού, μη διανοηθείς να πας να συμπαρασταθείς στις απολυμένες καθαρίστριες στο Σύνταγμα. Τι σχέση έχει, θα σου πουν. Μην τα μπλέκεις.

Γιατί προσπαθούν να μας πείσουν πως ο πολιτισμός δεν διαπερνά από όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας, αφού αυτός αποτελεί απλά μια εκδοχή της καθημερινότητας, ένα από τα πολλά μαθήματα του σχολείου, ένα από τα υπουργεία της κυβέρνησης. Τον έχουν νοηματοδοτήσει ως ένα ακέραιο και χειροπιαστό κομμάτι, σχεδόν εκτός του καθημερινού, που αν θες το παίρνεις, αν όχι, σιγά, μπορείς να ζήσεις και χωρίς αυτόν. Δεν έχω όρεξη για σινεμά, θα πεις, γιατί δεν πάμε καλύτερα σε ένα ιταλικό εστιατόριο;

Όλα κυλούν προμελετημένα, σαν μια καλοκαιρινή συναυλία των 32 ευρώ στο θέατρο Βράχων που εξαγγέλλεται από το Φλεβάρη, και με τον τρόπο αυτό καθιστούν τον μελλοντικό ενθουσιασμό σου, κατά τη διάρκεια του μουσικού θεάματος, ορισμένο και ελεγχόμενο αρκετούς μήνες πριν.

Κι όμως έρχεται σε πείσμα τους εκείνη η στιγμή μέσα στη συναυλία, που μια ανέγγιχτη ανάμνηση σε κυριεύει απροειδοποίητα. Είναι τότε που προσπαθείς να μιλήσεις στο αυτί του διπλανού σου και δεν τα καταφέρνεις από την οχλοβοή. Ο λογισμός σου ξεφεύγει ανεξέλεγκτα και θυμάσαι εκείνο το ξημέρωμα στην Κύθνο το 2004. Καθόσουν στην ακτή, και μπορούσες να ακούσεις πεντακάθαρα τις ομιλίες των δυο ψαράδων στη βάρκα, που βρίσκονταν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από την ακτή.

Τώρα μια κρίση πανικού σε εφιδρώνει από την στρέβλωση του γεγονότος. Χαιρετάς βιαστικά –κανείς δεν σε ακούει στην παρέα- και τρέχεις στην έξοδο σαν αλαφιασμένο μινκ που απελευθερώθηκε από γουνοσφαγείο της Καστοριάς. Κι όπως τρέχεις, ευτυχώς προνοείς να πετάξεις χάμω το εισιτήριο σου, από φόβο μην τυχόν και οι σεκιουριτάδες δεν σε αφήσουν να περάσεις την έξοδο, επειδή λέει είναι παράνομο αν έχεις πληρώσει εισιτήριο να αποχωρήσεις από τη συναυλία, χωρίς να έχεις υποστεί το γδάρσιμο της διασκέδασης.




"το θέαμα είναι το κεφάλαιο
σ' έναν τέτοιο βαθμό συσσώρευσης
ώστε να μετατρέπεται σε εικόνα"

γκ ντμπρ



11/6/14

τίποτα δεν είναι εύκολο




το φως παλεύει για να 'ρθεί
δες το πώς σκαρφαλώνει 
δες το πώς φτάνει στην κορφή κατάκοπο
και με τη γλώσσα έξω χύνεται 
λαχανιασμένη λάβα

η επιστήμη τέλεια 
τον κόσμο που έφτιαξε 
τον ερμηνεύει
όμως με τον δικό μας τι γίνεται;

πώς ερμηνεύουνε τα μαθηματικά την πλάση
όταν στην παραλία μου
εγώ δεν άγγιξα ποτέ πέτρα τετράγωνη
και στο βουνό μου δεν αντίκρισα
τον τέλειο τους κύκλο
κι ούτε στον ουρανό
δε φάνηκε ποτέ του
σύννεφο με γωνίες

γιατί το φως παλεύει για να 'ρθεί
δεν υπάρχουν νόμοι φυσικοί
μονάχα στιγμιαίοι

και τίποτα δεν είναι εύκολο
τίποτα δεδομένο

ζούμε μέσα σε μια στιγμή
κι αν μας μοιάζει σταθερή
είναι που δε φτουράμε
και είναι που δειλιάζουμε

και βάφουμε λευκούς τους τοίχους
περπατάμε με τα πέδιλα στην άμμο
φτιάχνουμε τραγούδια με ρεφρέν

όλος το γένος του ανθρώπου 
χωρά και μέσα περισσεύει
σε ένα ανοιγόκλειμα ματιού του σύμπαντος

γιατί το φως παλεύει για να 'ρθεί
πάμε προς την ανατολή
πάμε να προϋπαντήσουμε την εποχή
που το αιτιατό πρώτα αυτό
θα μισήσει την αιτία

πάρτε μαζί και τις κιθάρες σας
τους στίχους των πουλιών να συνοδεύουν
και να παραδεχτούμε επιτέλους
πως δεν είναι λογικό
να σφυράνε τα πουλιά 
χωρίς να έχουν χείλη

γιατί το φως παλεύει για να 'ρθει
η γη έχει αναληφθεί
και λογική διατηρεί μόνο το θαύμα





28/5/14

ένα εκλογικό στιγμιότυπο


Αν θέλουμε να ξεφύγουμε λίγο από τις παραδοσιακές ερμηνείες της πολιτικής θα έλεγα πως γίνεται όλο και πιο φανερό πως ο σύριζα βιώνει μια τεράστια αντίφαση που τον εγκλωβίζει. Ποια είναι αυτή; Επιθυμεί από τη μία να κάνει την αριστερά πρώτο κόμμα στην Ελλάδα, όπως ευαγγελίζεται, αλλά ταυτόχρονα δεν επιθυμεί να γίνει και κόμμα καθεστωτικό, που θα υιοθετήσει τις απαραίτητες εξουσιαστικές πρακτικές. Θέλει να πάρει την εξουσία χωρίς όμως να χάσει την πρωτοπορία της αριστερής κριτικής, κάτι που θα σήμαινε πως θα άλλαζε έτσι η ιστορική ρότα του κόμματος. Ξέρει καλά πως μια ενδεχόμενη κυβέρνησή του θα τον ακινητοποιήσει θεσμικά και θα γεννήσει το κριτικό και 'κινηματικό' ξεπέρασμά του.

Η αντίφαση αυτή συμπυκνώνεται συμβολικά αλλά και εύστοχα σε μια συγκατοίκηση ευρωβουλευτών του στην 3η και 4η θέση, όπου αυθαίρετα θα τους βάλω σε μια πολεμική διάθεση μεταξύ τους. Η Κ. Κούνεβα και ο Γ. Κατρούγκαλος βρίσκονται και οι δύο στις εκλέξιμες θέσεις με εξαιρετική ομοιότητα στον όγκο των ψήφων τους. Η Κούνεβα, αντιπροσωπεύοντας την αριστερά της δράσης, επιλέχθηκε από τους ψηφοφόρους για το κινηματικό της παρελθόν, ενώ ο Κατρούγκαλος αποκλειστικά για τη δεινότητα της ρητορικής του. Η Κούνεβα ψηφίστηκε για τη μάχη της στο χώρο εργασίας της και πιο συγκεκριμένα για τη μαφιόζικη επίθεση που δέχτηκε στα Πετράλωνα το Δεκέμβρη του 2008, και ο Κατρούγκαλος για την μάχη του στο στούντιο του mega και συγκεκριμένα για την περιβόητη εκπομπή στον Πρετεντέρη όπου 'θριάμβευσε' απόλυτα και όλοι ψιθύριζαν το όνομά του την επόμενη μέρα. Έχει ενδιαφέρον να ειπωθεί πως η μία εκλέχτηκε χωρίς να έχει βγει ποτέ στην τηλεόραση, ενώ ο άλλος γεννήθηκε αποκλειστικά από αυτήν ως πολιτική περσόνα. Ο Κατρούγκαλος έχει πρόσωπο ενώ αντίθετα της Κούνεβα σαν να είναι κάπως θολό. Και για να το επεκτείνω, οι ψηφοφόροι της Κούνεβα γνωρίζουν πως ο σύριζα χρειάζεται το κίνημα για να μπορεί να επιβιώσει, ενώ οι ψηφοφόροι του Κατρούγκαλου, χωρίς ιδιαίτερη γνώση της διαλεκτικής ή απλώς αδιαφορούν για αυτήν, απαιτούν να γίνει κυβέρνηση εδώ και τώρα με μια θεαματική φιγούρα.

Θα λέγαμε πως από τη μία υπάρχει ο σύριζα που πανηγυρίζει έξαλλα το βράδυ των εκλογών και νιώθει εξαίσια με την πρωτιά του κόμματος, και από την άλλη μεριά αυτοί που στέκονται αμήχανοι μπροστά στους πανηγυρισμούς όχι από κάποιου είδους μιζέρια αλλά επειδή νιώθουν μια υπαρξιακή ανησυχία για το γεγονός ότι ξαφνικά και μετά από δεκαετίες μειοψηφικής κριτικής, βρέθηκαν τώρα στη μεριά της εκλογικής πλειοψηφίας και μάλιστα χωρίς κινηματική αντιστοιχία.

Και για να μιλήσουμε πιο απλά και καθαρά. Όταν η Κούνεβα έβλεπε τους ανέμελους πανηγυρισμούς και τα ζεϊμπέκικα της Ρένας Δούρου στα Προπύλαια το βράδυ των εκλογών νομίζω πως υπήρχε μέσα της κάτι που δεν της επέτρεπε να χαρεί και τόσο. Είναι που γνώριζε καλά πως σε λίγες ώρες η δουλειά των καθαριστών και καθαριστριών θα είναι πενταπλάσια εξαιτίας του πάρτι των σωτήρων τους. Ο Κατρούγκαλος ή η Δούρου ούτε που το διανοήθηκαν. 

15/5/14

"είμαι υπέρ"

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος σε καροτσάκι αναπηρικό
τον κάνει περατζάδα ένας συγγενής του στο Θερμαϊκό
περνάνε τον Πύργο το Λευκό και φτάνουνε στο Μεγαλέξαντρο
"σταμάτησε το όχημα σ' αυτόν το νεαρό", διατάζει ο Χριστιανόπουλος
και με ορθάνοιχτα τα μάτια του
με βλέμμα διαγώνιο
εξετάζει τις πτυχώσεις του αγάλματος
ώρα αρκετή
μέχρι που σκύβει στα γόνατά του
και ξεσπάει σε λυγμούς

κατάλαβε πως την επόμενη φορά
αν κάποτε επισκεφθώ ξανά τη συμπρωτεύουσα
κι αν όχι εγώ τότε εσύ
εσύ θα δεις τον Χριστιανόπουλο και πάλι όρθιο και υγιή
δυόμιση μέτρα μπρούτζο
να δηλώνει τώρα ερήμην του 'είμαι υπέρ'
και δίπλα του θα κλαίνε τα ορφανά
άσκοπα και τυφλά θα περιφέρονται
θα κουτουλάνε μεταξύ τους απ' τον τύφο
όλα του τα ποιήματα




29/4/14

Βιταμίνη Ψ

Το ποίημα της Ψυττάλειας είναι ένα μόνο μέρος του ποιήματος της Ψυττάλειας. Το σώμα του βιβλίου δεν αποτελεί μέσο για την παρουσίασή του κειμένου. Είναι η παρουσίαση. Όλος ο όγκος του αποτελεί πνεύμα καθώς το πνεύμα δεν είναι τίποτε άλλο από όγκος. Ακόμα και τα τρία συρραπτικά, παρόλο που η ύλη τους είναι φτιαγμένη για τους παλιατζήδες, κάνουν περήφανα τη δουλειά τους, αφού αυτά τελικά μετατρέπουν έναν όγκο χαρτιού που μπορεί να αθροιστεί σε ενιαίο σύνολο που είναι αδύνατον να προστεθεί, μιας και τώρα αποτελεί ένα ακέραιο σώμα. Όμοια με τη ντουντούκα του παλιατζή που καθώς περνάει από κάτω μεταμορφώνει ξαφνικά έναν τυχαίο χώρο σε καθορισμένη γειτονιά.

Κατά τη διάρκεια της κατασκευής μιας Ψ. γράφεται σχεδόν πάντα κάτι καινούργιο, όχι απαραίτητα πετυχημένο, το οποίο εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: την απόχρωση του ηλιακού φωτός, αν έχει καλή ροή η κόλλα, αν χρειαστεί να αλλάξεις τον τρόπο ψαλιδίσματος λόγω μικρών πληγών στα σημεία που ακουμπούν οι κρίκοι του ψαλιδιού, αν σε παρασύρουν τα μυρμήγκια σε βαθμό που δεν μπορείς να θυμηθείς που άφησες τα πράγματά σου, αν συγκρουστούν δύο καιροί κι αρχίσει να βρέχει. Είναι που στην παλίμψηστη δημιουργία, όλα μοιάζουν με τον πάγο της Μόσχας: κάθε φορά που τον πατάς μαθαίνεις να περπατάς ξανά από την αρχή, όπως είχε γράψει ο Μπένγιαμιν. Έτσι, αλλες φορές καταφέρνεις να σταθείς όρθιος, κάποιες άλλες μοιραία σκοντάφτεις. Άλλες φορές οι Ψ. στέκονται σιωπηλές και κατάκοιτες, άλλες φορές έχουν τέτοια ζωντάνια που κάποια γράμματα από ανάσκελα που βρίσκονται σηκώνονται όρθια, στέκονται στα πόδια τους, κι ύστερα δεν κλείνει το βιβλίο.

Δεν είναι ο επαναστατικός λόγος που διαφοροποιεί την καθεστωτική τέχνη από την εξωθεσμική. Είναι η επαναστατική ηθική. Η στιγμή που μια ξαφνική μπόρα σε κατευθύνει στο κοντινότερο υπόστεγο της Αρεοπαγίτου. Δίπλα σου όρθιοι εφτά άντρες της ομάδας ΔΙΑΣ. Καθώς τους βλέπεις αυτόματα νιώθεις ντροπή που βρίσκεσαι σε όμοια κατάσταση μαζί τους. Ενστικτωδώς βγαίνεις να περπατήσεις στη βροχή σα να μη βράχηκες ποτέ. Σα να είναι αδιάβροχο το δέρμα σου. Συγνώμη λάθος.

Στον καιρό μας, που είναι γέννημα θρέμμα της καταστολής, δεν μπορεί να υπάρξει ειλικρινής δημιουργία αν αυτή δεν αποτυπώνει, με τον δικό της τρόπο, έστω έναν από τους εκατοντάδες ρόμβους που σχηματίζουν τα πλεγμένα σύρματα. Και δε χρειάζεται να τα πλησιάσεις απαραίτητα. Και σε απόσταση αν σταθείς μπορείς να διακρίνεις το σχήμα των κολασμένων, έτσι όπως σκαρφαλώνουν στα σύρματοπλέγματα των στρατοπέδων: Ψ





Κι αν πλησιάσεις ακόμη περισσότερο θα διαπιστώσεις με τα ίδια σου τα μάτια πόσο άνετα, πόσο άνετα, μπαινοβγαίνει το σπουργίτι μέσα από αυτόν το ρόμβο. Ειρωνεύεται ή μήπως φωτίζει κάποιο δρόμο; Ας απαντήσει ο κλάδος της κοινωνιολογίας της φύσης όταν αναπτυχθεί. Θεώρημα πρώτο. Η Περιστεριοποίηση των σπουργιτιών. Γιατί κάποτε τα σπουργίτια τρέμανε από το φόβο τους, τώρα ανεβαίνουν στα γόνατα, όπως τρως τυρόπιτα στο παγκάκι, και σε κοιτάνε στο στόμα.

Και μιας που φτάσαμε στην ανάγκη της τροφής πρέπει να πω πως δε νιώθω ότι κάνω λογοτέχνια. Περισσότερο με μανάβης αισθάνομαι. Μου αρέσει το γράψιμο όπως μου αρέσουν τα φρούτα. Αντί να γράφω θα μπορούσα να κουβαλάω καφάσια και να πουλάω μήλα. Γιατί η ιδέα πρέπει να κυκλοφορεί σε καφάσια, αν θέλεις να την κάνεις μπορετή. Κι όταν την κουβαλάς για πολλή ώρα πρέπει να φαίνονται οι κάλοι σου, αν θες να γίνεις πιστευτός. 

Το μόνο άσχημο είναι πως όταν πεινάω δεν μπορώ να πλύνω ένα μήλο και να το δαγκώσω. Βιταμίνη Ψ δεν υφίσταται. Δεν τρώγονται οι Ψυττάλειες όσο υπεφυσική διάθεση κι αν έχεις.  Κι αν υπάρχει κάτι που με καθησυχάζει για το γεγονός της ύπαρξης αντιτίμου στο βιβλίο είναι η φυσική αναγκαιότητά του, μιας και έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα ζω από αυτό ολοκληρωτικά. Ένα αντίτιμο που νομίζω δεν παράγει υπεραξία και κέρδος αλλά μου προσφέρει μια βασική συνθήκη διαβίωσης στο δρόμο ως περιπλανώμενου και οχι ως κυνηγού συσσιτίων. Aλλά και ένα αντίτιμο που μου καλύπτει την ανάγκη του καλλιτεχνικού αυτοκαθορισμού, και συντηρεί την αντοχή μου να λαθροβιώνω σε έναν μικρό μα αυτοδημιούργητο λογοτεχνικό κόσμο, στον οποίο δεν είμαι υποχρεωμένος να τοποθετώ το όνομά μου στο εξώφυλλο. Η έμπνευση είναι ένα μικρούλι λουλουδάκι, κι από πάνω ο ναρκισσισμός ένα γιγαντιαίο ποτιστήρι που καθώς ρίχνει τόνους νερό, δεν αντέχει το λουλούδι και στο τέλος σπάει. Ας μείνω απότιστος, ελπίζοντας στο νερό της βροχής. 

Ένα αντίτιμο που μου θυμίζει το κομμάτι μήλου που κουβαλούσε προχτές ένα μυρμήγκι, και προσπαθούσε να το βάλει στη μυρμηγκοφωλιά. Μάταια. Το μήλο δε χώραγε από το άνοιγμα της μυρμηγκότρυπας. Πήγα κοντά του, έσκυψα, και του ξεφόρτωσα προσεχτικά το μήλο από την πλάτη. Αφού το έσπασα γρήγορα στα δύο, το άφησα αμέσως δίπλα του. Στην αρχή σάστισε, κούνησε λίγο τις κεραίες του, όμως γρήγορα η λογική επικράτησε. Τα φόρτωσε το ένα πάνω στο άλλο κι άρχισε να κατεβαίνει στις υπόγειες στοές της φωλιάς του, μέχρι που το σκοτάδι στην τρύπα το κατάπιε και χάθηκε τελείως από το οπτικό μου πεδίο.

Σηκώνοντας το βλέμμα μου ψηλά, είδα ξαφνικά τη φυσική ροή του κόσμου να αλλάζει.

#